มาถึง Part 3 ซึ่งเป็นส่วนสุดท้ายกันแล้วครับ! สำหรับคนที่สอบเรียง 1-2-3 แบบผม น่าจะมีความรู้สึกคล้าย ๆ กันคือ เนื้อหามันดูน้อยกว่า Part 2 มาก จนแอบคิดว่าอ่านวันเดียวก็น่าจะจบได้

แต่ที่พีคที่สุดคือความตื่นเต้นเวลาไปสอบ เพราะมันเหมือนว่าเหลืออีกแค่ก้าวเดียวเท่านั้น จังหวะที่จะคลิ๊กส่งข้อสอบ... ฟีลมันได้จริงๆ ยิ่งถ้าเป็นระบบเมื่อก่อนที่ออกจากห้องสอบปุ๊บ รู้ผลปั๊บ ใจนี่เต้นไม่เป็นจังหวะเลยครับ

ต่อเนื่องจากอัปเดตของ Part 1 และ Part 2 สำหรับท่านที่กำลังเตรียมสอบ CIA Part 3 และใช้ Gleim เป็นคู่มือหลัก หรือมีหนังสือเวอร์ชัน 2025 อยู่ในมือ เรามาดูกันครับว่าเนื้อหาเวอร์ชันใหม่ปี 2026 มีอะไรเปลี่ยนแปลงไปบ้าง จะได้วางแผนอ่านเสริมได้ถูกจุดและประหยัดเวลาครับ

โครงสร้างหลักของ Part 3 ยังคงเหมือนเดิม (ประกอบด้วย 6 Study Units และ 3 ภาคผนวก น้ำหนักคะแนนเท่าเดิม) แต่สำหรับฉบับ 2026 จะเน้นการปรับเปลี่ยนคำในเนื้อหา เพิ่มเนื้อหาใหม่ และตัดบางหัวข้อออก เพื่อให้สอดคล้องกับ Global Internal Audit Standards ฉบับใหม่

สรุปภาพรวมการเปลี่ยนแปลง 5 จุดที่ต้องรู้

- เพิ่มเนื้อหาใหม่: The IIA Topical Requirements 3 ฉบับ ได้แก่ Cybersecurity, Third-Party และ  Organizational Behavior (เนื้อหาส่วนนี้เพิ่มเข้ามาใน SU3 และ SU4) ซึ่งเป็นจุดที่มีโอกาสออกสอบใหม่
- ปรับเกณฑ์การให้คะแนนคุณภาพ (EQA) (Conformance): เปลี่ยนจาก 3 ระดับ เป็น 4 ระดับใหม่ โดยผูกกับ 15 หลักการ (ใน SU4)
- ปรับโครงสร้าง SU3: มีการสลับหัวข้อ 3.1 และ 3.2 (ปรับให้สอน "กระบวนการวางแผน" ก่อน แล้วค่อยกล่าวถึง "แหล่งที่มาของงาน")
- ตัดเนื้อหาบางส่วนออก: Audit Risk Model (Inherent × Control × Detection) ถูกตัดออกจาก SU3 และ Deming Cycle (PDCA) ถูกตัดออกจาก SU4

เจาะลึกรายละเอียดการเปลี่ยนแปลงในแต่ละบท

SU1 - Internal Audit Function: โครงสร้างเดิม แต่ขยายเนื้อหาเรื่อง "ทรัพยากร" ให้ชัดเจนขึ้น โดยเพิ่มเรื่องการจัดการงบประมาณ (แยกเป็นงบประจำปีและงบเฉพาะงานตรวจสอบ) เพิ่มหัวข้อใหม่เกี่ยวกับการใช้ทรัพยากรภายนอก (Co-sourcing/Outsourcing) พร้อมข้อพิจารณา  6 ด้าน รวมถึงปรับแก้คำให้ตรงกับวิชาชีพ (เช่น งานที่ปรึกษา เปลี่ยนเป็นคำว่า "ไม่ให้ความเชื่อมั่น" หรือ Non-assuranc
SU2 - Strategy & Communication: เน้นเรื่องการสื่อสารแผนการตรวจสอบกับคณะกรรมการ โดยเพิ่มขั้นตอนการเสนอและอนุมัติแผน (พร้อมการบันทึกในรายงานการประชุม) การประสานงานกับหน่วยบริหารความเสี่ยง (ERM) และเพิ่มตัวอย่าง "จุดอ่อนเชิงระบบ" (Systemic themes) ที่มักพบซ้ำข้ามหลายงานตรวจสอบ
SU3 - Internal Audit Plan: บทนี้มีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างมากครับ มีทั้งสลับหัวข้อ เพิ่มเนื้อหาใหม่ และตัดเนื้อหาสำคัญออก โดยเพิ่มกระบวนการวางแผนเชิงความเสี่ยง 5 ขั้นตอน (Establish, Gather inputs, Assess risks, Audit universe, Approve) เพิ่มหัวข้อการปรับแผนที่อนุมัติแล้วพร้อมรายการเหตุการณ์กระตุ้น รวมถึงเพิ่มเรื่อง Topical Requirements ในขณะเดียวกันได้ ตัด Audit Risk Model ออกทั้งหมด
SU4 - Quality of the Internal Audit Function: ยกเครื่องวิธีประเมินคุณภาพใหม่ โดยเปลี่ยนสเกล Conformance เป็น  4 ระดับ ได้แก่ Fully, Generally, Partial และ  Nonconformance (หากได้ผลประเมิน  Partial และ Nonconformance จะห้ามอ้างว่า "เป็นไปตามมาตรฐาน" ในรายงาน) เพิ่ม 4 องค์ประกอบร่วมของ QAIP และผลกระทบจาก Topical Requirements พร้อมทั้งตัดเรื่อง  Deming Cycle (PDCA) ออก
SU5 - Results & Monitoring: Action Plans: ปรับถ้อยคำและเพิ่มประเด็นการประเมินการควบคุม โดยแก้นิยาม Audit Report จากเดิมที่เป็น  Checklist เปลี่ยนเป็น "บทสรุปครอบคลุมของงานตรวจสอบ" เพิ่มหัวข้อ Risk Treatment (แบ่งแยกบทบาทความรับผิดชอบของผู้บริหารและผู้ตรวจสอบอย่างชัดเจน) และเพิ่มเกณฑ์การประเมินการควบคุมใน 3 มิติ (การออกแบบ การทำงานจริง และประสิทธิภาพ)
SU6 - Results & Monitoring: Communication: เพิ่มตัวอย่างการเขียนสื่อสารให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น มีตัวอย่างประโยค "ดี vs ไม่ดี" ครบทั้ง 7 คุณลักษณะ (ถูกต้อง, เป็นกลาง, ชัดเจน, กระชับ, สร้างสรรค์, ครบถ้วน, ทันเวลา) และย้ำข้อห้ามการใช้ "Conformance Statement" ในรายงาน หากไม่ผ่าน EQA หรือได้ผลประเมินระดับ  Partial/Nonconformance (เชื่อมโยงกับ  SU4)

ภาคผนวก (A/B/C): ในส่วน Glossary มีการตัดคำว่า Deming Cycle ออก และปรับชื่อ Strategic objectives

บทสรุป สำหรับ Part 3 ท่านที่มีหนังสือเวอร์ชัน 2025 อยู่แล้ว ยังสามารถใช้เป็นหลักในการเตรียมสอบได้ครับ เพื่อความกระชับและประหยัดเวลา แนะนำให้เน้นอ่านอัปเดตเพิ่มเติมใน 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ (1) Topical Requirements (2) สเกล Conformance 4 ระดับใหม่ (3) กระบวนการวางแผน 5 ขั้นตอน และ (4) เรื่องงบประมาณและการใช้ทรัพยากรภายนอก

ข้อควรระวังก่อนการตัดสินใจ:

ย้ำอีกครั้งว่าการเทียบของผมครอบคลุมเฉพาะ Course Outline และเนื้อหา เท่านั้น!! ยังไม่ได้เทียบ “คลังข้อสอบ” ซึ่งมักจะมีการปรับ/เพิ่มข้อใหม่ทุกปี และอีกทั้งใน Part นี้ ผมเข้าใจว่า การทำข้อสอบเป็นเรื่องสำคัญ

ตอบตามเคยชิน [ไม่ผ่าน]

วิจารญาณไม่เป็นไปตามมาตรฐาน [ไม่ผ่าน]

เท่าที่จำได้โจทย์จริงๆหลายข้อจะยาวกว่า Part อื่นๆ ขนาดผมที่อ่านเร็วๆยังเกือบทำไม่ทัน และด้วยเนื้อหาแค่ 6 SU ข้อสอบลักษณะคล้ายๆกัน เวลาสอบทำจนรู้สึกเหมือนว่าข้อนี้เคยทำไปแล้ว

หวังว่าสรุปการเปลี่ยนแปลงทั้ง 3 Part จะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนเตรียมสอบของทุกท่านนะครับ ขอให้โชคดีกับการสอบ CIA ทุกท่านครับ! เชื่อว่าสำหรับบางท่าน เราอาจจะมีโอกาสได้เจอกันเร็วๆนี้

สุธี ตาณวาณิชกุล
CEO of Signature Group
CIA, CPIAT, FAC, CAC-SME, C-DPO

https://www.facebook.com/share/p/1He3fCpBRX/